Muzyczny Ślad

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego, w ramach programu "Muzyczny ślad", realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

W ramach programu "Muzyczny ślad 2025" realizowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa  Narodowego, ATElier Kultury w Jaworznie realizuje zadanie pod nazwą: Stefan Bolesław Poradowski/Paweł Klecki - Works for string orchestra.

Projekt "Stefan Bolesław Poradowski/Paweł Klecki - Works for string orchestra" zakłada premierowe wydanie płytowe utworów wybitnych kompozytorów: Stefana Bolesława Poradowskiego i Pawła Kleckiego, których część, jak dotąd, nie została jeszcze nagrana (poza archiwaliami), a niektóre z nich nie zostały jeszcze nawet wydane. Autorski wybór utworów dokonany przez dr Macieja Tomasiewicza, spowoduje wprowadzenie do obiegu niekomercyjnych nagrań, popularyzujących twórczość dwóch polskich kompozytorów. Utwory powstałe przed 1945 rokiem zostaną wykonane i nagrane przez Orkiestrę Kameralną Archetti pod batutą dr Macieja Tomasiewicza. Zarejestrowane na płycie utwory zostaną zaprezentowane podczas koncertu inaugurującego sezon 2025/2026.

W wydawnictwie płytowym zarejestrowane zostaną utwory:
1. S. B. Poradowski - Suita antyczna na orkiestrę smyczkową [14’] z 1924 r.;
2. S. B. Poradowski - Tryptyk na orkiestrę smyczkową [9’] z 1926 r.;
3. S. B. Poradowski - Serenada klasyczna na orkiestrę smyczkową [18’] z 1940 r.;
4. S. B. Poradowski - Capriccio na temat etiudy R. Kreutzera [2’] z 1926 r.;
5. P. Klecki - Wariacje na temat J. E. Dalcroze’a [15’] z 1940 r.

Stefan Bolesław Poradowski - kompozytor, teoretyk muzyki, dyrygent i pedagog. Urodził się 16 sierpnia 1902 roku we Włocławku, zmarł 9 lipca 1967 w Poznaniu. Początkowo kształcił się w Konserwatorium Winterfelda w Bydgoszczy. Następnie, w latach 1922-26, studiował kompozycję i teorię muzyki pod kierunkiem Henryka Opieńskiego w Konserwatorium Poznańskim oraz prawo i muzykologię na Uniwersytecie Poznańskim. Uzupełniające studia kompozytorskie odbył w Berlinie u Emila Reznička. Po powrocie do Poznania przez pewien czas był nauczycielem gry na skrzypcach i teorii muzyki w Szkole Muzycznej im. Fryderyka Chopina. W latach 1927-39 dyrygował Chórem „Harmonia”. W 1930 został profesorem teorii i kompozycji w Konserwatorium Poznańskim. Kierował także orkiestrą kameralną poznańskiej uczelni. Ponadto, prowadził orkiestrę kameralną Poznańskiego Towarzystwa Oratoryjnego (1932-39) i wykładał w Miejskim Konserwatorium Muzycznym w Bydgoszczy (1935-39). W 1945 ponownie objął klasę teorii i kompozycji w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, pełniąc jednocześnie funkcję prorektora (1957-60) oraz dziekana Wydziału Kompozycji, Teorii i Dyrygentury (1960). W latach 1955-67 prowadził zajęcia z zakresu kompozycji i kierował Katedrą Kompozycji także w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej we Wrocławiu. Jego uczniami byli m.in. Jan Astriab, Florian Dąbrowski, Andrzej Koszewski, Bogusław Madey, Tadeusz Natanson, Grażyna Pstrokońska-Nawratil, Leszek Wisłocki. Napisał wiele podręczników z zakresu teorii muzyki, w tym Nauka harmonii (1931), Instrumenty muzyczne (1938), Diatoniczne modulacje harmoniczne (1939), O fudze (1962), Akustyka dla muzyków (1964), Sztuka pisania kanonów (1965).
Stefan Bolesław Poradowski otrzymał m.in. Nagrodę Artystyczną miasta Poznania (1947), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1964), Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1966). Bogaty, zróżnicowany gatunkowo dorobek kompozytorski Poradowskiego (ok. 200 pozycji), wyrastający początkowo z tradycji późnego romantyzmu (R. Wagner, R. Strauss), utrzymany jest w stylu neoklasycznym. Większość kompozycji powstała w latach międzywojennych. Twórczość Poradowskiego charakteryzuje się przejrzystą konstrukcją formalną i bogatą inwencją melodyczną. Poradowski przykładał wielką wagę do klasycznie rozumianej formy muzycznej, m.in. cyklu sonatowego. Zafascynowany ideami Hindemitha i Szymanowskiego, skomponował ogromną ilość utworów chóralnych dla potrzeb wielkopolskiego ruchu chóralnego, szukając inspiracji w folklorze. W okresie powojennym podjął próbę unowocześnienia swego języka dźwiękowego, np. VII Symfonia oraz Koncert skrzypcowy zostały napisane w technice dodekafonicznej. W twórczości Poradowskiego największe znaczenie mają utwory wokalno-instrumentalne i chóralne. Wniósł także znaczący wkład do polskiej muzyki religijnej (msze, hymny). Z ogromnej spuścizny jedynie nieliczne utwory zostały wydane (część nakładu włoskiego), większość pozostaje w rękopisach w Bibliotece UAM w Poznaniu.

Paweł Klecki - dyrygent i kompozytor. Urodzony 21 marca 1900 w Łodzi, zmarł 5 marca 1973 w Liverpoolu. Pochodził z rodziny bogatych łódzkich włókniarzy. Naukę gry na skrzypcach rozpoczął jako dziecko - jego nauczycielką była Róża Schindler-Suess. W wieku 14 lat został członkiem nowo utworzonej Orkiestry Symfonicznej w Łodzi, a w 1919 wystąpił z jej towarzyszeniem w Koncercie skrzypcowym Camille'a Saint-Saënsa. Następnie studiował dyrygenturę pod kierunkiem Emila Młynarskiego oraz kompozycję u Juliusza Wertheima w Konserwatorium Warszawskim, które ukończył po roku nauki. Od 1918 do 1921 odbył studia z filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. W 1921 wyjechał do Berlina, gdzie kontynuował naukę u Wertheima oraz Friedricha Ernsta Kocha (teoria muzyki) w Hochschule für Musik. W 1923 zadebiutował w Berlinie jako dyrygent - poprowadził koncert, w programie którego znalazły się jego własne kompozycje. Na zaproszenie Wilhelma Furtwänglera kilkakrotnie dyrygował koncertami w Filharmonii Berlińskiej. W 1933, zmuszony do opuszczenia Niemiec, wyjechał do Włoch - tu uczył kompozycji i orkiestracji w Scuola Superiore di Musica w Mediolanie. W latach 1937-38 był dyrygentem orkiestry Filharmonii w Charkowie. W 1939 zamieszkał w Clarens w Szwajcarii, a w 1947 przyjął obywatelstwo tego kraju. W 1940 rozpoczął współpracę z Orchestre de la Suisse Romande w Genewie, w 1943 objął kierownictwo festiwali muzycznych w Lozannie. Po II wojnie światowej prowadził ożywioną działalność artystyczną. W 1946, na zaproszenie Arturo Toscaniniego, wziął udział w koncertach inaugurujących otwarcie po wojnie Teatro alla Scali, rok później zadebiutował w Anglii z Philharmonia Orchestra, a w latach 1954-55 był głównym kapelmistrzem Royal Liverpool Philharmonic Orchestra. Koncertował w całej Europie, a także w Ameryce Południowej. W 1958 wystąpił po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych z Philadelphia Orchestra. Od 1958 do 1963 był dyrektorem muzycznym Dallas Symphony Orchestra, w latach 1964-66 zajmował podobne stanowisko w Bernie. W 1967 objął kierownictwo (po Ernescie Ansermecie) Orchestre de la Suisse Romande i piastował je do 1970. Koncertował również w Polsce - z Orkiestrą Filharmonii Narodowej (z którą w 1963 wystąpił na festiwalu w Montreux) i Wielką Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia. Zmarł nagle podczas próby z Royal Liverpool Philharmonic Orchestra. Z bogatego dorobku kompozytorskiego Pawła Kleckiego (napisał m.in. 4 symfonie, koncerty fortepianowe i skrzypcowe, utwory kameralne oraz pieśni) większość uległa zniszczeniu w czasie wojny.

Bogaty dorobek tych kompozytorów został w większości utracony podczas powojennych lat lub nie został nawet wydany.

Dr Maciej Tomasiewicz - dyrygent, absolwent Akademii Muzycznej w Katowicach, gdzie ukończył studia w specjalnościach: kompozycja i teoria muzyki oraz dyrygentura symfoniczno-operowa (stopień doktora sztuk muzycznych) w klasie dr hab. S. Bywalca. Uczestniczył w Mistrzowskich Kursach Dyrygenckich prowadzonych przez M. Dittricha, G. Chmurę, J. Kaspszyka czy L. Livingstona. Był związany z Orkiestrą Kameralną Miasta Jaworzna Archetti jako skrzypek oraz dyrygent w latach 2014-2023. Prowadził z sukcesami Polską Młodzieżową Orkiestrę Symfoniczną w Bytomiu oraz Młodzieżową Orkiestrę Symfoniczną im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. Był dwukrotnym beneficjentem programu Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca: Dyrygent-rezydent. Dotychczas asystował dyrygentom tej miary, co: G. Chmura, M. Halls, M. Jurowski, J. Kaspszyk, M. Klauza, Ch. König, A. Liebreich, J. Maksymiuk, L. Morlot, T. Kozłowski, A. Wit. Współpracował jako asystent dyrygenta z Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia w Katowicach oraz Teatrem Wielkim w Łodzi. Prowadził koncerty m.in. z Filharmonią Narodową, Narodową Orkiestrą Symfoniczną Polskiego Radia, NFM Filharmonią Wrocławską, Orkiestrą Akademii Beethovenowskiej, Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus, Orkiestrą Opery i Filharmonii Podlaskiej, Orkiestrą Polskiego Radia, Filharmonią Kaliską, Śląską, Świętokrzyską, Zielonogórską, Orkiestrą Muzyki Nowej. Współpracuje na stałe z Operą Śląską, w której poprowadził m.in. premiery baletowe: Szeherezada/Medea z muzyką M. Rimskiego-Korsakowa i S. Barbera, Sól Ziemi Czarnej z muzyką polskich kompozytorów, Sekret Requiem (w reżyserii M. Znanieckiego), a także wznowienie Toski G. Pucciniego, Dziadka do Orzechów P. Czajkowskiego, Barona Cygańskiego J. Straussa Napoju miłosnego G. Donizettiego czy Strasznego dworu S. Moniuszki. W OiFP w Białymstoku poprowadził m. in. spektakle Carmen G. Bizeta oraz Turandot G. Pucciniego. W sezonie 2016-2017 współpracował jako asystent dyrygenta z Polską Orkiestrą Sinfonia Iuventus. W latach 2019-2022 pełnił rolę asystenta dyrygenta – dyrektora artystycznego A. Boreyki w Filharmonii Narodowej. W 2021 roku otrzymał odznakę „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. W latach 2020-2022 pełnił rolę kierownika artystycznego Śląskiej Orkiestry Kameralnej. W sezonie artystycznym 2022/2023 pełnił rolę zastępcy Kierownika Muzycznego w Operze Śląskiej. Występował na takich festiwalach, jak: Warszawska Jesień, Saarema Opera Festival, Opera Rara, Brand New Music, Szalone Dni Muzyki. W swoim bogatym i wszechstronnym repertuarze wiodącą linię wyznacza muzyka polska. Jak dotąd nagrał m.in. utwory: R. Bukowskiego, H. M. Góreckiego, E. Knapika, K. Lipińskiego, P. Mossa, S. B. Poradowskiego. Szczególne miejsce w jego repertuarze znajdują kompozycje B. Szabelskiego, wśród których Etiuda, Magnificat, Sinfonietta, II Symfonia Podlaska zostały przez niego na nowo edytowane, wykonane i nagrane.

Orkiestra Kameralna Archetti rozpoczęła swoją działalność w 2007 roku, a następnie w 2010 roku uchwałą Rady Miejskiej w Jaworznie została powołana samorządowa instytucja kultury pod nazwą Orkiestra Kameralna ''Archetti''. Profesjonalizm, nieustanna praca nad techniką oraz dążenie do wspólnego interpretacyjnego ideału to cechy charakterystyczne orkiestry. Repertuar zespołu sięga od klasyki do muzyki współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości polskich kompozytorów. Biorąc udział w projekcie TUTTI.PL organizowanym przez Polskie Wydawnictwo Muzyczne we współpracy z Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, orkiestra przyczyniła się do promocji i upowszechnienia muzyki polskiej. W swojej działalności artystycznej Instytucja kładzie duży nacisk na projekty o charakterze edukacyjnym, organizowane są audycje muzyczne dla najmłodszych melomanów, specjalne programy dla młodzieży oraz co dwa lata Ogólnopolski Konkurs Młodego Skrzypka „Archetti”, zrzeszający najzdolniejszych młodych skrzypków z całej Polski. Do najważniejszych osiągnięć orkiestry należą: Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na 32. Bydgoskich Impresjach Muzycznych, III miejsce na Festiwalu Summa Cum Laude w Wiedniu, I miejsce i maksymalną ilość punktów na festiwalu Europees Muziekfestival voor de Jeugd w Neerpelt oraz II miejsce na Ogólnopolskim Konkursie Orkiestr Smyczkowych w Bydgoszczy.
Orkiestra Archetti jest również beneficjentem:
- projektu Kultura w sieci organizowanym wiosną 2020 roku przez NCK oraz MKiDN,
- projektu Dyrygent – rezydent organizowanym przez NIMiT oraz MKiDN,
- projektu Dyrygent – muzyk organizowanym przez NIMiT oraz MKiDN,
- projektu Eco da Capo organizowanego przez NIMiT i UE w ramach KPO dla Kultury.
Orkiestra Archetti występowała na jednej scenie z muzykami światowej sławy, m.in. Kają Danczowską, Jakubem Jakowiczem, Agatą Szymczewską, Szymonem Krzeszowcem, Kwartetem Śląskim, Justyną Steczkowską, Krzesimirem Dębskim, Marcinem Wyrostkiem & Tango Corazon, Ewą Urygą oraz zespołem Kroke. Orkiestra pracowała pod okiem wybitnych dyrygentów, m.in. Łukasza Błaszczyka czy Szymona Bywalca. Na stałe zespół pracuje pod kierownictwem muzycznym Macieja Tomasiewicza – doktora sztuk muzycznych Akademii Muzycznej w Katowicach.